Görevsizlik Kararı Veren Mahkeme Dosyayı Görevli Mahkemeye Gönderir mi? Sosyolojik Bir Okuma
Toplumların dinamiklerini anlamaya çalışan bir araştırmacı olarak, her kurumsal kararın ardında bir toplumsal düzenin yansıması olduğunu bilirim. Mahkemelerin kararları yalnızca hukuki bir süreç değil, aynı zamanda toplumun güç ilişkilerini, rollerini ve normlarını yeniden üreten bir sistemdir. “Görevsizlik kararı veren mahkeme dosyayı görevli mahkemeye gönderir mi?” sorusu, hukukla sınırlı bir teknik mesele gibi görünse de, derinlerde insan ilişkilerini, otoriteyi ve toplumsal dayanışmayı anlamanın anahtarıdır.
Toplumsal Yapılar ve Hukukun Sembolizmi
Her toplumda kurumlar, bireylerin davranışlarını şekillendiren sembolik yapılar oluşturur. Hukuk sistemi, bu sembolik yapıların en görünürlerinden biridir. Mahkemelerin görev alanı — yani “görevli olup olmama” meselesi — aslında bir toplumsal işbölümünün yansımasıdır.
Görevsizlik kararı, mahkemenin kendi sınırlarını tanımasıdır. Bu karar verildiğinde, dosya görevli mahkemeye gönderilir. Ancak sosyolojik açıdan bu eylem, bir kurumun diğerine güvenle devri, toplumun işleyen yapısının korunması anlamına gelir. Yani mahkemeler arasındaki bu devinim, bireyler arasındaki dayanışmanın kurumsal bir biçimidir.
Erkeklerin Yapısal İşlevleri, Kadınların İlişkisel Bağları
Sosyolojide sıklıkla vurgulanan bir ayrım vardır: Erkeklerin toplumsal rolleri genellikle yapısal işlevlerle ilişkilendirilirken, kadınların rolleri ilişkisel bağlarla tanımlanır. Hukuk sistemi de bu ayrımı incelikle yansıtır.
Bir mahkemenin görevsizlik kararı vermesi, sistemin “yapısal işlev” boyutuna örnektir — düzenin devamı, yetkinin netliği, görev alanlarının ayrımı. Bu durum, toplumsal yapının erkeklik kurgusunu çağrıştırır: netlik, hiyerarşi, sınır ve görev bilinci.
Diğer yandan, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi süreci, ilişkisel bir aktarımdır. Bu, adaletin sürdürülmesi için kurumsal bir empati biçimidir. Tıpkı kadınların sosyal ilişkilerde köprü kurması gibi, bir mahkeme de adaletin kesintiye uğramaması için başka bir kuruma dosyayı teslim eder.
Kültürel Pratiklerde “Devretme” Eylemi
Toplumlar arası karşılaştırmalarda “devretme” eylemi, sorumluluğun kültürel anlamını açığa çıkarır. Kimi kültürlerde sorumluluk bireysel bir yükümlülükken, kimilerinde paylaşılmış bir görevdir. Türk kültüründe ise sorumluluk sıklıkla emanet duygusuyla ilişkilendirilir.
Bir mahkemenin görevsizlik kararı sonrası dosyayı görevli mahkemeye göndermesi de bu kültürel alışkanlığın bir yansımasıdır. Dosya sadece hukuki bir belge değildir; adaletin devamlılığını sağlayan bir emanet gibidir. Sosyolojik açıdan bakıldığında, bu süreç toplumun güven mekanizmasını güçlendirir. Bir kurumun diğerine güven duyması, bireylerin de sistemin adaletine inanmasını sağlar.
Toplumsal Cinsiyet ve Kurumsal Dayanışma
Bu noktada toplumsal cinsiyet perspektifiyle bir okuma yapmak da mümkündür. Erkek egemen kurumların yapısal gücü, kadınların kurduğu duygusal bağlar olmadan eksik kalır. Hukuk sisteminde de benzer bir denge vardır. Bir mahkeme görevsizlik kararı vererek kendi otoritesini sınırlar, ama dosyayı görevli mahkemeye göndererek sistemin bütünlüğünü korur.
Bu, toplumun iki kutbunu temsil eder: otorite ve dayanışma. Erkeklerin temsil ettiği yapı, kadınların temsil ettiği bağ ile tamamlanır. Sosyolojik olarak, bu denge olmadan hiçbir toplumsal sistem sürdürülemez. Hukukun “görevsizlik” eylemi, bu iki gücün dengeli işleyişini görünür kılar.
Görevsizlik ve Toplumsal Devamlılık
Her kurum, bir toplumun aynasıdır. Görevsizlik kararı veren mahkeme, sadece bir prosedürü işletmez; aynı zamanda toplumsal güvenin yeniden inşasına katkıda bulunur. Dosyayı görevli mahkemeye göndermek, toplumun “adalet akışını” sürdürmek için yapılan bir dayanışma eylemidir.
Bu bağlamda, “Görevsizlik kararı veren mahkeme dosyayı görevli mahkemeye gönderir mi?” sorusunun cevabı sadece “evet” değildir; aynı zamanda “toplum böyle işler”dir. Çünkü bir toplum, yalnızca kuralların değil, ilişkilerin ağıyla ayakta kalır.
Sonuç: Adaletin Sosyolojik Ritmi
Hukuk, toplumsal yapının en somut yüzlerinden biridir. Görevsizlik kararı, bireylerin sınırlarını kabul ettiği; dosyanın gönderilmesi ise ilişkisel bir bağın yeniden kurulduğu bir süreçtir. Bu yönüyle hukuk, sadece cezalandırıcı değil, aynı zamanda birleştirici bir sistemdir.
Toplumda erkeklerin yapısal, kadınların ilişkisel işlevleri nasıl birbirini tamamlıyorsa; mahkemeler arası bu dosya aktarımı da sistemin bütünlüğünü korur. Adalet, sadece görev bilinciyle değil, dayanışma bilinciyle yaşar.
Okuyucuya davet: Sizce toplumda görev ve ilişki arasındaki bu denge nasıl kurulmalı? Yorumlarda kendi gözlemlerinizi ve deneyimlerinizi paylaşın; çünkü adaletin en derin sesi, toplumun çoklu sesinde yankılanır.