Ghetto mu Getto mu? Kavramın Kökeni ve Günümüzdeki Anlamı
Ghetto ve getto terimleri, tarihsel olarak belirli bir etnik, dini veya sosyal grubun zorla veya gönüllü olarak izole edildiği yerleşim alanlarını tanımlar. Ancak bu iki yazım biçimi arasındaki fark, yalnızca dilsel bir tercih değil, aynı zamanda kavramın tarihsel ve kültürel bağlamını da yansıtır.
Kelime Kökeni ve Tarihsel Arka Plan
Kelimenin kökeni, 16. yüzyılda İtalya’nın Venedik şehrine dayanır. 1516 yılında, Venedik Senatosu, Yahudi nüfusunun belirli bir bölgede yaşamalarını zorunlu kılan bir karar aldı. Bu bölge, “Getto Nuovo” (Yeni Getto) olarak adlandırıldı ve çevresi yüksek duvarlarla çevriliydi. “Ghetto” kelimesinin kökeni konusunda çeşitli teoriler bulunmaktadır. Bir görüşe göre, kelime İtalyanca “geto” (döküm) kelimesinden türetilmiştir; çünkü ilk Yahudi mahallesi, bir dökümhanenin bulunduğu alana kurulmuştur. Diğer bir görüş ise, kelimenin İbranice “get” (boşanma belgesi) kelimesinden türediğini öne sürer. Ancak etimolojik olarak kesin bir köken belirlemek zordur. [1]
Günümüzdeki Kullanım ve Anlamı
Günümüzde “ghetto” terimi, genellikle etnik veya sosyal açıdan marjinalleşmiş grupların yoğun olarak yaşadığı, ekonomik ve sosyal açıdan dezavantajlı bölgeleri tanımlar. Bu bölgeler, genellikle düşük gelirli, yüksek suç oranlarına sahip ve sınırlı eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimi olan alanlardır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde, “ghetto” terimi, Afrikalı Amerikalıların yoğun olarak yaşadığı bölgeleri tanımlamak için yaygın olarak kullanılmaktadır. [2]
Akademik Tartışmalar ve Eleştiriler
Sosyologlar, “ghetto” kavramını yalnızca fiziksel bir mekân olarak değil, aynı zamanda bir sosyal yapı olarak da incelerler. Loïc Wacquant, bir bölgenin “ghetto” olarak kabul edilebilmesi için dört temel özelliğe sahip olması gerektiğini öne sürer: stigmalaşma (damgalanma), mekânsal kapanış, zorunlu izolasyon ve paralel kurumsal yapıların varlığı. Bu özellikler, bir bölgenin sadece coğrafi değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel açıdan da izole olduğunu gösterir. [3]
Ayrıca, “ghetto” kavramının yanlış anlaşılabileceğine dair eleştiriler de bulunmaktadır. Örneğin, bazı araştırmalar, belirli bir etnik grubun yoğun olarak yaşadığı bir bölgenin otomatik olarak “ghetto” olarak nitelendirilemeyeceğini, bunun için ek faktörlerin göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtmektedir. [4]
Sonuç
Ghetto ve getto terimleri, tarihsel olarak benzer anlamlara sahip olsa da, kullanıldıkları dil ve kültürel bağlama göre farklılık gösterebilir. “Ghetto” terimi, özellikle İngilizce ve diğer Batı dillerinde yaygın olarak kullanılırken, “getto” terimi daha çok İtalyanca kökenli bir yazım biçimidir. Ancak her iki terim de, belirli grupların sosyal ve mekânsal izolasyonunu ifade etmek için kullanılır ve bu durum, toplumsal eşitsizlik ve ayrımcılıkla doğrudan ilişkilidir.
Günümüzde, “ghetto” kavramı, yalnızca fiziksel bir mekânı değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir durumu da tanımlar. Bu nedenle, bu terimi kullanırken, sadece dilsel değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel bağlamı da göz önünde bulundurmak önemlidir.
—
Sources:
[1]: https://en.wikipedia.org/wiki/VenetianGhetto?utmsource=chatgpt.com “Venetian Ghetto”
[2]: https://en.wikipedia.org/wiki/Ghetto?utm_source=chatgpt.com “Ghetto”
[3]: https://fr.wikipedia.org/wiki/Ghetto?utm_source=chatgpt.com “Ghetto”
[4]: https://www.arastirmax.com/tr/system/files/dergiler/79201/makaleler/5/2/arastirmax-getto-tartismasina-bir-metropolden-bakmak.pdf?utm_source=chatgpt.com “Büyük Selçuklu Devleti’nde Atabeglik Müessesesi ve İşleyişi”